Çoğumuz uykuyu, günün yorgunluğunu atmak için ayrılan bir zaman dilimi olarak görürüz. Oysa bilimsel araştırmalar, kaliteli uykunun bağışıklık sisteminden kalp sağlığına, hormonlardan hafızaya kadar vücudumuzun hemen her sistemini etkilediğini göstermektedir.

Bugün artık biliyoruz ki bazı hastalıklarda uyku yalnızca etkilenen bir süreç değil, hastalığın gelişiminde ve tedavisinde başrol oyuncusudur.

İşte uykunun önemli rol oynadığı bazı hastalıklar...

Uyku denildiğinde akla gelen ilk hastalıklardan biridir.

Uyku sırasında üst solunum yolunun daralması nedeniyle nefes durmaları meydana gelir. Beyin bu durumu fark ederek kişiyi kısa süreli uyandırır. Çoğu zaman kişi bunun farkında olmaz.

Belirtileri:

• Şiddetli horlama 
• Uykuda nefes durmaları 
• Sabah yorgunluğu 
• Gün içinde uyku hali 
• Konsantrasyon güçlüğü 

Tedavi edilmediğinde;

• Hipertansiyon 
• Kalp hastalıkları 
• İnme 
• Trafik kazaları 
• Depresyon 

riskini artırabilir.

Gece boyunca kan basıncının doğal olarak düşmesi gerekir.

Kalitesiz uyku veya uyku apnesi olan kişilerde bu düşüş gerçekleşmeyebilir.

Sonuçta;

• Tansiyon kontrolü zorlaşabilir. 
• İlaçlara rağmen yüksek tansiyon devam edebilir. 

Bazı dirençli hipertansiyon hastalarında altta yatan neden uyku apnesidir.

Yetersiz ve bölünmüş uyku;

• Kalp ritim bozukluklarını 
• Koroner arter hastalığını 
• Kalp yetmezliğini 

olumsuz etkileyebilir.

Özellikle uyku apnesi bulunan kişilerde atriyal fibrilasyon gibi ritim bozuklukları daha sık görülmektedir.

Uyku sırasında salgılanan hormonlar kan şekeri dengesinde önemli rol oynar.

Yetersiz uyku;

• İnsülin direncini artırabilir. 
• Kan şekeri kontrolünü bozabilir. 
• Tip 2 diyabet gelişme riskini yükseltebilir. 

Diyabet hastalarında iyi bir uyku, tedavinin önemli bir parçasıdır.

Az uyuyan kişilerde açlık ve tokluk hormonlarının dengesi değişebilir.

Bunun sonucunda;

• İştah artabilir. 
• Tatlı isteği çoğalabilir. 
• Gece atıştırmaları sıklaşabilir. 

Bu nedenle kaliteli uyku, kilo kontrolünde de önemli bir destek sağlar.

Uyku ile ruh sağlığı arasında güçlü ve çift yönlü bir ilişki vardır.

Uyku bozukluğu;

• Depresyonu artırabilir. 

Depresyon ise;

• Uykuya dalmayı zorlaştırabilir. 
• Gece sık uyanmalara neden olabilir. 

Bu nedenle psikolojik hastalıkların tedavisinde uyku düzeninin düzeltilmesi büyük önem taşır.

Derin uyku sırasında beynimiz gün boyunca oluşan bazı atık maddeleri temizler.

Son yıllarda yapılan çalışmalar, kaliteli uykunun beyin sağlığını korumada önemli bir rol oynadığını düşündürmektedir.

Özellikle uzun süreli uyku bozukluklarının bilişsel gerilemeyle ilişkili olabileceğine dair güçlü bilimsel veriler bulunmaktadır.

Düzensiz uyku;

• Migren ataklarını tetikleyebilir. 
• Gerilim tipi baş ağrılarını artırabilir. 

Hem çok az uyumak hem de gereğinden fazla uyumak bazı kişilerde baş ağrısını kolaylaştırabilir.

Kaliteli uyku sırasında bağışıklık sistemi kendini yeniler.

Sürekli uykusuz kalan kişilerde;

• Enfeksiyonlara yakalanma riski artabilir. 
• Hastalıkların iyileşme süresi uzayabilir. 
• Aşıların etkinliği bile bir miktar azalabilir. 

Göğüs hastalıkları açısından uykunun önemi oldukça büyüktür.

Gece boyunca;

• Astım belirtileri artabilir. 
• Öksürük sıklaşabilir. 
• Nefes darlığı gelişebilir. 

Uyku apnesi ile astım veya KOAH'ın birlikte görülmesi de az rastlanan bir durum değildir. Bu birliktelik, hem gece uykusunu hem de gündüz yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir.

Yatınca mide içeriğinin yemek borusuna kaçması kolaylaşabilir.

Gece reflüsü;

• Öksürüğe 
• Boğaz yanmasına 
• Horlamaya 
• Uyku bölünmelerine 

neden olabilir.

Başın hafif yükseltilmesi ve geç saatlerde yemek yemekten kaçınılması bu yakınmaları azaltabilir.

Özellikle akşam saatlerinde başlayan;

• Bacaklarda huzursuzluk hissi 
• Hareket ettirme isteği 

uykuya dalmayı zorlaştırabilir.

Doğru tanı konulduğunda tedavi edilebilen bir hastalıktır.

• 13.İnsomniya (Uykusuzluk)

Tanım: İnsomniya, uykuya dalma veya uykuda kalma zorluğu ile karakterize edilir. İnsanlar yeterince uyuyamadıklarında yorgun, huzursuz ve konsantre olma güçlüğü çekerler.

Belirtiler:

• Uykuya dalmada zorluk
• Gece boyunca sık sık uyanma
• Sabah çok erken uyanma ve      tekrar uyuyamama
• Gün boyunca yorgunluk ve      uykululuk

Tedavi:

• Uyku hijyenine dikkat edilmesi      (düzenli uyuma saatleri, rahat bir uyku ortamı)
• Stres yönetimi ve gevşeme      teknikleri
• Gerekirse tıbbi tedavi ve      terapi

İyi uyku;

✔ Kalbinizi korur.

✔ Beyninizi dinlendirir.

✔ Bağışıklığınızı güçlendirir.

✔ Kilo kontrolünü kolaylaştırır.

✔ Kan şekerinizi düzenlemeye yardımcı olur.

✔ Ruh sağlığınızı destekler.

✔ Günlük yaşam kalitenizi artırır.

• Her gün aynı saatte yatıp kalkın. 
• Yatak odasını serin, sessiz ve karanlık tutun. 
• Akşam saatlerinde kafeini sınırlayın. 
• Sigara ve alkol kullanımından kaçının. 
• Düzenli egzersiz yapın; ancak yatmaya yakın ağır egzersizden kaçının. 
• Yatmadan en az bir saat önce telefon ve tablet kullanımını bırakın. 
• Akşam ağır yemekler yemeyin. 
• Fazla kilonuz varsa sağlıklı şekilde vermeye çalışın. 
• Horlama ve nefes durmalarını önemseyin. 
• Uzun süren uyku sorunlarında hekime başvurun. 

Uyku, sağlığımız için bir lüks değil, temel bir biyolojik ihtiyaçtır. Birçok hastalığın tedavisinde doğru beslenme, düzenli egzersiz ve ilaçlar kadar kaliteli uyku da önemli bir yer tutar. Eğer sabahları dinlenmeden uyanıyor, gün içinde sürekli yorgun hissediyor, yüksek sesle horluyor veya uykunuzun bölündüğünü fark ediyorsanız, bunu yaşlanmanın doğal bir sonucu olarak görmeyin.

Unutmayın; iyi bir uyku sadece daha enerjik uyanmanızı sağlamaz, aynı zamanda kalbinizi, beyninizi, akciğerlerinizi ve tüm vücudunuzu koruyan doğal bir tedavidir.